Kort geding in de praktijk, deel 1: Wanneer biedt een bankgarantie voldoende zekerheid voor opheffing van conservatoir beslag?

In deze reeks worden kort geding uitspraken uit de rechtspraktijk belicht. In deze uitspraak van de rechtbank Amsterdam [1] gaat het om een kort geding dat ziet op de vraag wanneer voldoende zekerheid voor opheffing van conservatoir beslag is gesteld.

Wat is conservatoir (derden)beslag?

Iedereen kent het bekende gezegde: “van een kale kip kun je niet plukken”. Als een schuldenaar geen vermogensbestanddelen heeft waarop een vordering kan worden verhaald, blijft de schuldeiser – ook al krijgt hij gelijk van de rechter - met lege handen achter. Om dit te voorkomen leggen veel schuldeisers conservatoir (derden)beslag. Dit is een voorlopige maatregel waarmee een schuldeiser, nog voordat hij een toewijzend vonnis heeft verkregen, beslag kan leggen op bijvoorbeeld bankrekeningen, vorderingen en/of (roerende) zaken van een schuldenaar. Het doel is het “veilig stellen” van vermogensbestanddelen. Wanneer vervolgens een toewijzend vonnis wordt gewezen, heeft de schuldeiser meer zekerheid dat hij zijn geld krijgt.

Opheffing van het beslag middels het bieden van vervangende zekerheid

Conservatoir beslag wordt vaak door de zogenaamde “beslagene” (degene ten laste van wie het beslag is gelegd) als storend ervaren. De beslaglegger (de schuldeiser) kan bijvoorbeeld beslag leggen op een bankrekening. Het saldo dat op de dag van beslaglegging op die bankrekening stond wordt dan geheel “bevroren”, ook al is dat saldo veel hoger dan de vordering waar het om gaat. Dit kan vervelende gevolgen hebben.

Er zijn manieren om een gelegd beslag op te laten heffen. Eén daarvan is het stellen van vervangende zekerheid voor de vorderingen van de beslaglegger in ruil voor opheffing van het beslag. Dit kan onder meer via een bankgarantie. Als die bankgarantie voldoende zekerheid biedt, is de beslaglegger gehouden het beslag op te heffen.

Wanneer biedt een bankgarantie voldoende zekerheid?

In deze zaak had de beslagene inderdaad vervangende zekerheid geboden in de vorm van een bankgarantie. Op grond van de voorwaarden van de bankgarantie kon de bankgarantie pas worden ingeroepen bij een onherroepelijk vonnis. Een vonnis is onherroepelijk wanneer er geen rechtsmiddel (zoals hoger beroep) meer tegen open staat. Door het instellen van hoger beroep zou de beslagene het inroepen van de bankgarantie jarenlang uitstellen. De beslaglegger stelde daarom dat de voorgestelde bankgarantie onvoldoende zekerheid bood en weigerde dus om het conservatoir beslag op te heffen. Hij wilde een bankgarantie die ingeroepen kon worden zodra het toewijzende vonnis uitvoerbaar bij voorraad was verklaard. Dit betekent dat een vonnis gelijk kan worden uitgevoerd, ook als hoger beroep nog kan worden of is ingesteld.

De beslagene startte daarom een kort geding. Hij vond dat de beslaglegger de bankgarantie moest accepteren en het beslag moest opheffen. De kortgedingrechter gaf de beslaglegger echter gelijk. Hoewel een bankgarantie op sommige punten meer bescherming biedt (met name in verband met een mogelijk faillissement) dan een conservatoir beslag, mag de beslaglegger niet in een “slechtere positie” terechtkomen als het gaat om het moment van uitbetaling c.q. het aanspreken van de bankgarantie. Bij conservatoir beslag kan de beslaglegger namelijk wel direct aanspraak maken op het geld op de bankrekening zodra een toewijzend vonnis wordt gewezen dat uitvoerbaar bij voorraad wordt verklaard (ongeacht of hoger beroep wordt ingesteld). Volgens de kortgedingrechter moet de beslaglegger bij een bankgarantie in dezelfde positie worden gebracht als bij een gelegd conservatoir beslag. De beslaglegger moet de bankgarantie dus ook bij een toewijzend vonnis dat uitvoerbaar bij voorraad is verklaard in kunnen roepen, in plaats van pas na een onherroepelijk vonnis.

Relevantie voor de praktijk

Tot nu toe werd in de rechtspraak regelmatig aangenomen dat een bankgarantie die pas ingeroepen kan worden bij een onherroepelijk vonnis wél voldoende alternatieve zekerheid biedt. In de literatuur wordt echter het tegenovergestelde gesteld, ook omdat rekening wordt gehouden met de echte voordelen die een bankgarantie biedt (geen “last” van andere beslagleggers of een faillissement van de schuldenaar). Volgens de literatuur zou zowel bij conservatoir beslag als bij de bankgarantie hetzelfde moment van uitkering moeten gelden.

In dit specifieke geval stelde de beslagene al langere tijd zonder goede reden betaling van de facturen uit. Daarbij was nog van belang dat de liquiditeit van de beslaglegger in gevaar zou kunnen komen als hij nog jaren op het inroepen van de bankgarantie zou moeten wachten. Als er in de rechtspraak en in de literatuur geen volledige overeenstemming over een bepaald onderwerp is, kunnen de omstandigheden van het geval dus van doorslaggevende waarde zijn.

Voor de praktijk is het voorts van belang om bij onderhandelingen over de opheffing van conservatoir beslag stil te staan bij het moment waarop de bankgarantie kan worden ingeroepen.

Vragen?

Is ten laste van jou conservatoir (derden)beslag gelegd en wil je dit graag op laten heffen? Of heb jij een vordering op een wederpartij die maar niet betaalt, en maak je je zorgen over de verhaalbaarheid van die vordering? Om verhaal veilig te stellen of de schade van gelegd conservatoir beslag te beperken is tijdig juridisch advies essentieel. Neem gerust contact op met Ton van Oosten, Franka Kramer of één van onze andere specialisten. Wij denken graag mee. 

------

[1] Rechtbank Amsterdam 10 december 2025, ECLI:NL:RBAMS:2025:10090