Bedrijf verkopen? Ruim eerst je juridische zaken op (voordat de koper dat voor je doet)

Een succesvolle bedrijfsverkoop begint ruim vóór de onderhandelingen. Wie zijn bedrijf wil verkopen is waarschijnlijk vooral bezig met vragen als: wat is mijn onderneming waard, wie zou een geschikte koper kunnen zijn en wat wil ik uiteindelijk voor mijn onderneming ontvangen? Zodra een koper serieus wordt, gaat de onderneming onder het vergrootglas. Wil je jouw bedrijf gaan verkopen, dan is het belangrijk om tijdig te beoordelen of je onderneming wel juridisch verkoopklaar is. Tijdens een boekenonderzoek onderzoekt een koper onder meer de contracten, werknemers en mogelijke juridische risico’s. Door deze aandachtspunten vroegtijdig te inventariseren, vergroot je de kans op een soepel verkoopproces en voorkom je dat juridische onzekerheden druk zetten op de koopprijs of de voorwaarden van de deal. In deze eerste blog van onze serie ‘7 tips om je bedrijf verkoopklaar te maken’ leggen we uit waar je als ondernemer vooraf al op kunt letten.

Voorkom verrassingen

Een koper zal voorafgaand aan de overname uitgebreid onderzoek doen naar de onderneming. Daarbij zal onder andere worden gekeken naar de vennootschapsrechtelijke structuur en documentatie, belangrijke commerciële contracten, werknemers, intellectuele eigendomsrechten, financieringen en mogelijke claims of geschillen.

Voor een ondernemer zijn bepaalde afspraken of werkwijzen soms al jarenlang vanzelfsprekend. Voor een koper geldt dat niet. Die wil kunnen vaststellen dat belangrijke afspraken daadwerkelijk juridisch goed zijn vastgelegd.

Een langdurige klantrelatie kan bijvoorbeeld commercieel zeer waardevol zijn, maar als er geen duidelijke schriftelijke overeenkomst is of de klant de overeenkomst eenvoudig kan beëindigen, kan een koper daar anders naar kijken. Hetzelfde geldt voor software die speciaal voor de onderneming is ontwikkeld, maar waarvan niet duidelijk is of de intellectuele eigendomsrechten daadwerkelijk bij de onderneming liggen.

Wat voor de verkoper vanzelfsprekend is, moet voor een koper ook juridisch kloppen.

Juridische aandachtspunten beïnvloeden de deal

Problemen die tijdens de voorbereiding van het verkoopproces opduiken, hoeven de deal niet te blokkeren, maar kunnen de onderhandelingen wel beïnvloeden.

Een koper kan bijvoorbeeld aanvullende garanties of vrijwaringen verlangen en zo het risico bij de verkoper leggen. In andere gevallen kan een onzekerheid, voor de koper aanleiding om opnieuw over de koopprijs te onderhandelen.

Als dergelijke onderwerpen al voor het verkoopproces worden gesignaleerd, heeft de verkoper de ruimte om deze (waar mogelijk) op te lossen. of een goede toelichting te op de situatie. Daarmee wordt niet alleen het due diligence proces efficiënter, maar staat de verkoper doorgaans ook sterker in de onderhandelingen.

Waar kunt u vooraf al naar kijken?

De juridische voorbereiding hoeft niet meteen te betekenen dat de volledige onderneming juridisch binnenstebuiten wordt gekeerd. Een eerste inventarisatie kan al veel opleveren.

Denk bijvoorbeeld aan vragen als:

1. Zijn de statuten, aandeelhoudersbesluiten en het aandeelhoudersregister op orde?
2. Is duidelijk wie juridisch eigenaar is van de aandelen en andere belangrijke activa?
3. Zijn de belangrijkste klant- en leverancierscontracten schriftelijk vastgelegd?
4. Bevatten contracten bepalingen die bij een overname relevant worden, zoals een “change of control” bepaling?
5. Zijn afspraken met werknemers, bestuurders en management goed vastgelegd?
6. Zijn merken, software, domeinnamen en andere intellectuele eigendomsrechten daadwerkelijk eigendom van de onderneming?
7. Zijn er claims, geschillen of andere juridische risico's die een koper zal willen onderzoeken?

Door de belangrijkste onderwerpen vooraf in kaart te brengen, ontstaat een goed beeld van de juridische verkoopgereedheid van de onderneming.

Kijk naar uw onderneming door de ogen van een koper

Een nuttige oefening: kijk niet vanuit de eigen onderneming, maar door de ogen van een potentiële koper.

Een koper kent de onderneming immers nog niet en zal voor een belangrijk deel moeten vertrouwen op de documentatie die beschikbaar is. Mondelinge afspraken, historische werkwijzen en informele oplossingen die jarenlang prima hebben gefunctioneerd, kunnen daardoor ineens vragen oproepen.

Juist daarom is het verstandig om voor de start van een verkoopproces kritisch te bekijken welke vragen een koper waarschijnlijk zal stellen.

Dat betekent overigens niet dat alles juridisch perfect moet zijn. Bij vrijwel iedere onderneming zijn wel aandachtspunten te vinden. Het belangrijkste is dat deze tijdig worden herkend, zodat kan worden bepaald welke zaken vóór de verkoop moeten worden opgelost en welke onderwerpen tijdens het verkoopproces goed moeten worden toegelicht.

Wanneer begint u met de voorbereiding?

Zo vroeg mogelijk. Een succesvolle bedrijfsverkoop begint niet bij de koopovereenkomst. De basis wordt veel eerder gelegd.

Bij veel ondernemingen is het verstandig om minimaal enkele maanden voor de daadwerkelijke start van het verkoopproces met de juridische voorbereiding te beginnen. In complexere situaties kan een langere voorbereidingstijd wenselijk zijn.

Dat geeft ruimte om documenten aan te vullen, contracten aan te passen, eigendomsrechten goed vast te leggen of andere juridische aandachtspunten op te lossen zonder de tijdsdruk van een lopende transactie.

Dit is de eerste bijdrage in onze serie '7 tips om uw bedrijf verkoopklaar te maken'. In de volgende blog gaat Nathalie van Hellenberg Hubar nader in op de juridische huishouding van de onderneming en de vraag welke documentatie u voor een due diligence onderzoek op orde wilt hebben.

Vragen?

Wil je weten hoe een potentiële koper naar jouw onderneming kijkt? Met een juridische quick scan en governance check brengen wij de belangrijkste aandachtspunten in kaart voordat een koper zijn due diligence onderzoek start. Zo kun je eventuele risico’s tijdig aanpakken en goed voorbereid aan het verkoopproces beginnen. Neem contact op met Stijn van der Stap of een van onze M&A-specialisten voor een vrijblijvend gesprek over de verkoopgereedheid van jouw onderneming.